De reguliere versmarkten in Nederland; vergeet ze niet!

Door Cleo van Rijk

Markt Breda

Mijn afstudeeronderzoek naar de voedselketen van de Brabantse versmarkten is ontstaan door de vraag of het niet mogelijk is om de bestaande versmarkten te verduurzamen, in plaats van bijvoorbeeld overal boerenmarkten op te zetten. De reguliere versmarkten Nederland zijn nauwelijks onderzocht waardoor het potentieel ervan ook niet bekend is. Daarom heb ik de versmarkten onderzocht van de vier grootste Brabantse steden: ’s-Hertogenbosch, Breda, Tilburg en Eindhoven. Dit heeft tot zeer verrassende resultaten geleid.

Ondanks de tegenbeweging van alternatief is de scheiding tussen conventioneel en alternatief in de werkelijkheid niet zo zwart en wit (Sonnino & Marsden, 2006). Daarom is het van belang om naar specifieke aspecten te kijken binnen beide systemen. Het overgrote deel van het voedselsysteem is conventioneel en daarom is het interessant om ook naar het potentieel hiervan te kijken. Alternatieve voedselnetwerken zijn veel onderzocht, maar er is echter weinig onderzoek gedaan naar lokaal voedsel en korte ketens binnen supermarkten en versmarkten als onderdeel van het conventionele voedselsysteem. Vooral versmarkten wordt grotendeels vergeten. Daarnaast staat de versmarkt, als belangrijke bron van vers voedsel in Nederland, onder druk. Markten hebben het de laatste jaren in heel het land moeilijker gekregen, waarop er nu steeds meer naar oplossingen wordt gezocht. Een focus op duurzaam voedsel kan mogelijk een uitkomst bieden. Supermarktketens zijn machtige organisaties die al sterk bezig zijn om de consument voor zich te winnen doormiddel van biologische en streekproducten. Bij versmarkten is er nog weinig veranderd en ook weinig bekend over deze voedselketen, terwijl er in vrijwel elke stad en dorp een markt is. Door gebrek aan inzicht wordt er niets gedaan om de versmarkt in te zetten als mogelijke vehikel voor duurzame ontwikkeling. Daarom is het belangrijk om inzicht te krijgen in de situatie van conventionele versmarkten.

De hoofdvraag van dit onderzoek is: Hoe ziet de voedselketen van de reguliere versmarkten van de vier grootste Brabantse steden eruit en in hoeverre is er potentieel voor een grotere regionale verankering?

Het aandeel regionaal voedsel is groter dan verwacht, namelijk 13 van de 27 geïnterviewde kooplieden in AGF (groente & fruit) haalt een gedeelte van hun producten uit eigen tuin en/of direct van een boer. Als men de veiling meetelt dan is dit 18 van de 27 AGF-kooplieden. Maar het grootste deel van de producten (59% van het totaal) komt van groothandels, producten die overal vandaan komen. Het aandeel regionaal voedsel in AGF is per stad zeer verschillend. Kaas wordt niet specifiek regionaal ingekocht. Wel wordt er een groeiend aandeel in biologische kaas ingekocht. Poeliers verkopen Nederlandse kip van de gangbare vleeskuikenhouderijen en wordt direct van de slachterij ingekocht waarna ze het zelf verwerken. Men heeft een groeiend aandeel biologisch vlees in het assortiment en in het jachtseizoen wordt wild verkocht, welke direct van lokale jagers afkomt. De vis wordt veelal bij groothandels ingekocht. Hierbij wordt niet veel aandacht besteed aan het MSC-label, maar let men vaak wel op de paringsseizoenen van vissen, voor duurzame ontwikkeling.

De voedselketen van de Brabantse versmarkten bevat zowel conventionele en alternatieve aspecten. De stelling van Marsden en Sonnino (2006) dat er geen scherpe scheiding is tussen ‘alternatief’ en ‘gangbaar’ wordt hiermee bevestigt. De versmarkten zijn niet geheel conventioneel en niet geheel alternatief. De alternatieve aspecten zijn echter niet goed zichtbaar, omdat de kooplieden er niet bewust mee bezig zijn. De versmarkt heeft alternatieve aspecten zoals lokale producten, regionale producten, sterke sociale verbindingen en weinig voedselverspilling. De alternatieve aspecten worden vooral bevorderd door klantenvraag, kwaliteitseisen van de kooplieden zelf en onderliggende tradities bij de marktkooplieden. Ook vertrouwen speelt hierin een grote rol.

De markt is verankerd, vooral in sociaal en cultureel opzicht, maar ook in territoriale en ecologische verankering. De markt biedt veel potentie voor het vergroten van de verankering, maar is onzichtbaar in de huidige discussie over de regionalisering en verduurzaming van voedselsystemen.

Voor meer informatie: klik hier voor het volledige rapport.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s