Achtergrond

Agro-ecologische en lokale voedselbewegingen in Nederland proberen verloren verbindingen te herstellen, en nieuwe verbindingen te maken, zoals tussen stad en platteland, landbouw en natuur, en producent en burgers om de waardering voor kwaliteit van gezond en lokaal voedsel te verhogen. De bewegingen en initiatieven hebben een aantal uitgangspunten en waarden zoals positieve en integrale bijdrage te leveren aan biodiversiteit, aantrekkelijk landschap, vruchtbare bodems, koolstof vastlegging en korte ketens. Deze bewegingen winnen snel aan populariteit en kunnen een inspiratie zijn voor boeren, bestuurders, ondernemers, beleidsmakers, maatschappelijke organisaties en wetenschappers die streven naar meer duurzame landbouw- en voedselsystemen. Minder expliciet is in hoeverre zij bijdragen aan circulariteit en welke initiatieven daar het best op scoren.

We zoeken studenten met interesse in de betekenis van agro-ecologische en lokale voedselbewegingen voor de transitie naar een circulaire landbouw

Activiteit:

• Verkennen en beschrijven van beelden over circulaire landbouw en hoe daar op bedrijfsnivo concreet invulling aan kan worden gegeven.
• Interviewen van succesvolle pioniers (bestaande landbouwbedrijven en burgers die betrokken zijn bij lokale voedselbewegingen) op het gebied van integrale voedselproductie en het creëren van lokale verbindingen tussen producenten en burgers. Ze zijn aangesloten bij netwerken als Herenboeren, CSA boeren, Toekomstboeren, Caring agriculture, voedselfamilies en netwerk Voedsel Anders. Het proces naar duurzaamheid van de pioniers in beeld brengen om een sociaal, ecologisch en economisch duurzaam initiatief te realiseren.

We richten ons op hoe hun bedrijfsvoering eruit ziet, hoe hun businessmodellen eruit zien, de obstakels die zij ervaren, de waarden die zij centraal stellen, de  resultaten zij (willen) bereiken, hoe zij nieuwe verbindingen aanmaken, en hoe zij circulariteit zien en in hoeverre ze daar in hun ogen invulling aan geven. We richten ons ook op burgers die betrokken zijn bij voedsel initiatieven.

Meer informatie:

Jan Hassink

Wageningen Plant Research

Agrosysteemkunde

Jan.hassink@wur.nl

0317480576

Achtergrond en aanleiding

De biodiversiteit in de landbouw is de afgelopen decennia sterk afgenomen. De meeste wilde plantensoorten zijn nagenoeg verdwenen en ook met veel vogelsoorten op het boerenland gaat het slecht, mede door de sterke teruggang in insecten, t.g.v. het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en de afwezigheid van struiken, bomen, heffen in het agrarisch landschap.  Deze achteruitgang hangt samen met de huidige manier van landbouw bedrijven waarbij de focus ligt op optimale productie. Er is in de reguliere landbouw wel steeds meer aandacht voor minimalisering van de belasting van de omgeving, maar er is onvoldoende aandacht voor het beheer van  biodiversiteit in een agrarisch landschap.

Er is tegelijk een groeiende groep van vernieuwende boeren en boerennetwerken die een alternatief willen voor de reguliere landbouw en voedselproductie. Zij werken ook nu al vanuit agro-ecologische principes aan lokaal georiënteerde, natuurinclusieve landbouw- en voedselsystemen waarbij de ambitie is een positieve en integrale  bijdrage te leveren aan (herstel) van vruchtbare bodems, ruimte te geven aan en gebruik te maken van biodiversiteit, koolstof vastlegging, korte ketens en verbinden van boeren en burgers.

Het betreft vernieuwende (boeren)netwerken als de Herenboeren, netwerk natuur-inclusieve landbouw, CSA boeren, Toekomstboeren, Stichting Voedselbosbouw, de Vereniging Biologisch Dynamische Landbouw, Vegan boeren. Zij werken nu samen binnen de federatie Agroecologische boeren. Daarnaast zijn er het netwerk BoerenNatuur, het platform natuurlijke veehouderij  en het netwerk VoedselAnders. Zij hebben de ambitie hun krachten te bundelen, ontwikkelingsvragen te bundelen en samen op te trekken in een lerend en vernieuwend netwerk.

We zoeken studenten die interesse hebben om samen met boeren en andere betrokkenen in het netwerk agro-ecologische landbouw te verkennen wat goede en bruikbare methoden zijn om biodiversiteit in de praktijk te monitoren en boeren en burgers daarbij in te schakelen.

Activiteiten

• Wat zijn methoden die worden gebruikt om maatregelen die biodiversiteit bevorderen in kaart te brengen en biodiversiteit te monitoren. Wat zijn goede voorbeelden van monitoring door boeren en burgers die bruikbaar zijn.
• Interviews met boeren: wat voor biodiversiteit vinden zij belangrijk; wat zijn maatregelen die zij nemen om biodiversiteit te versterken en hoe zou volgens hen biodiversiteit op hun bedrijf gemonitord kunnen worden.

Op basis van het literatuuronderzoek en de interviews met boeren ontwikkelen we een praktijkgerichte methodiek om biodiversiteit en voorwaarden voor biodiversiteit in beeld te brengen en te monitoren.  We selecteren boeren die dit gaan toepassen.

Meer informatie:

Jan Hassink

Wageningen Plant Research

Agrosysteemkunde

Jan.hassink@wur.nl

0317480576

Binnen het wetenschapswinkelproject ‘Leerarrangementen in het Groen’ is plek voor een stagiair of MSc thesis student. Doel van het wetenschapswinkelproject is te komen tot een sterke, geaccepteerde en professionele sector van boerderijen die onderwijs bieden aan leerlingen die om verschillende redenen tijdelijk niet passen op een reguliere school.

Voor een deel van de leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs werkt een schoolse omgeving soms contraproductief. Deze kinderen hebben het moeilijk met zichzelf en hun omgeving en willen, kunnen, mogen, of durven daarom tijdelijk niet naar een reguliere school. Deze leerlingen komen vaak noodgedwongen thuis te zitten, wat kan leiden tot moeilijk gedrag, een negatief zelfbeeld en een toekomst zonder perspectief. Verschillende zorgboeren bieden deze leerlingen onderwijs op de boerderij. Een groep van ongeveer 20 van deze boeren heeft een netwerk gevormd om ervaringen en knelpunten te delen. Problemen zijn bijvoorbeeld knellende regelgeving en de kloof tussen zorgboerderijen en scholen. Klik hier voor meer informatie.

Verschillende studenten hebben al een rol gehad binnen ons project, zowel voor hun stage, als voor hun scriptie, als binnen vakken. Zo krijgen wij steeds een completer beeld van het onderwijs op de boerderij en hoe boerderijen dat vormgeven. Waar we echter nog geen zicht op hebben, is de visie van gemeenten en scholen: hoe kijken zij aan tegen de samenwerking met boerderijen, wat spreekt ze aan als het gaat om de boerderij als leeromgeving, wat zijn volgens hen de knelpunten in de vormgeving of uitvoering van onderwijs op de boerderij, en hoe zou de samenwerking tussen scholen en gemeenten enerzijds en boerderijen anderzijds verbeterd kunnen worden?

Een specifieke opdracht op basis van deze vragen kan samen met de student worden opgesteld. Studenten zullen onderdeel worden van het wetenschapswinkelproject (stages worden begeleid door Jan Hassink van Wageningen Plant Research). Voor meer informatie: esther.veen@wur.nl

With colleagues from Wageningen Plant Research and Wageningen Economic Research I have been involved in the research project ‘prosumerism’ (commissioned by AMS and Flevo Campus Almere) in which we studied the extent to which Almere citizens engage in their own food production – for example by growing it in their gardens or picking it in the wild. We used semi-structured interviews with people who can be considered ‘prosumers’ (hence: people who are involved in their food production) and conducted a questionnaire, to which we got 835 respondents.

An important finding is that most prosumers we spoke to are motivated mainly by the enjoyment they get from growing and processing something themselves – making their own wine or fruit juices, for instance. Health and sustainability are less important to most of them. Another important finding is that while a relatively large part of the questionnaire respondents (two thirds) engage in prosumption in some way, for most people these activities are very small-scale.

Jan Eelco Jansma, the project leader, wrote a blog about our work. Our report can be downloaded here. Both are in Dutch.