Marcha van Wijk*

Introductie
Deze blog is een samenvatting van mijn masterscriptie over de overname van conventionele boerderijen naar ecologische boerderijen. Het scriptieonderzoek heeft deze overname verkend als potentieel onderdeel van een landbouwtransitie naar meer ecologische vormen van landbouw. Terwijl boerderijovernames vaak worden bekeken vanuit een financiële lens, belicht mijn onderzoek de emotionele en relationele aspecten, die vaak over het hoofd worden gezien, terwijl ze een grote invloed hebben op de overname.

Meer dan de helft van de Nederlandse boeren van boven de vijfenvijftig jaar heeft nog geen opvolger. Dit is een van de oorzaken dat gemiddeld drie boerenbedrijven per dag worden gestopt in Nederland. Vooral kleinschalige boeren vinden vaak geen opvolger, wat ervoor zorgt dat steeds meer kleine boerderijen verdwijnen en grote boerderijen groter worden door het opkopen van vrijgekomen land. Dit is in tegenspraak met opkomende visies over duurzame voedselsystemen, zoals de Farm to Fork Strategy (2020) en iPES FOOD (2016) die juist pleiten voor natuur-inclusieve en kleinschalige landbouw.

Mijn onderzoek verkent een alternatief op deze trend. Wat als we de overname van conventionele boerderijen door ecologische – bijvoorbeeld biologische, regeneratieve en agro-ecologische – boeren kunnen faciliteren? Dit zou zowel het gebrek aan een opvolger oplossen, als een landbouwtransitie richting ecologische landbouw op gang brengen.
 
Echter, toegang tot land is een grote barrière voor zij-instromers. Hoewel dit vaak in verband wordt gebracht met de financiële kosten van grond en een boerderij, onderstreep ik de noodzaak van een holistische aanpak en onderzoek ik affectieve processen tijdens deze overname. Wanneer een boerderij wordt overgedragen, vinden er namelijk grote veranderingen plaats en dat heeft emotionele en relationele invloed op de boeren.